“Star Wars” và dấu ấn của nàng công chúa Leia lên văn hóa đương đại

20/12/2017, 10:36

Nhờ Carrie Fisher, nàng Leia trong “Star Wars” đã mở ra một chương mới cho những cô công chúa trên màn ảnh.

Cách đây chưa tới một năm, thế giới mất đi Carrie Fisher. Bà là một cây bút dí dỏm, một cây hài chua cay và nổi tiếng với những buổi phỏng vấn thẳng thắn. Hầu hết người ta nhớ về Fisher mãi là một Leia của Star Wars vì một lý do đáng trân trọng: nàng ghi tên mình trong lịch sử màn bạc như cô công chúa “nhỏ mà có võ” đầu tiên không cần tới vòng tay dang rộng của các bậc nam nhi.

Trước Leia đã có không ít các nàng công chúa xuất hiện trên màn ảnh. Trong những câu chuyện cổ của Andersen, anh em nhà Grimm hay sau này là Disney, họ là những người đẹp hoặc say ngủ, nhàn rỗi hoặc bị bắt cóc chờ chàng hoàng tử của đời mình đến cứu. Leia Organa là công chúa đầu tiên đứng lên nói với văn hóa đại chúng rằng, hãy tỉnh dậy đi, hãy tự cứu lấy đời mình. Nàng lãnh đạo, nàng chỉ dẫn cho những người đàn ông phải làm thế nào, và nàng cứu cả thiên hà. Bởi thế nàng trở thành biểu tượng.

Nàng ra mắt với thế giới trong vai trò quen thuộc của một cành vàng lá ngọc – vai người đẹp gặp nạn. Trong Star Wars: Episode IV — A New Hope năm 1977, Darth Vader bắt cóc Leia. Không còn lựa chọn nào khác, cô công chúa đợi một sự giải thoát từ các anh hùng mà cụ thể là  Luke Skywalker và Han Solo. Tương tự như mọi câu chuyện cổ tích, cô gái đem lòng yêu người giải cứu mình (là “gã đểu” Han chứ không phải người anh song sinh Luke).

Thế nhưng sau đó, cô công chúa đã sớm sai khiến các anh chàng khắp mọi nơi để phục vụ cho mục đích cao cả hơn: cứu thiên hà. Tới đây thì người ta phải ngả mũ thán phục vì cái cách mà Fisher - với tư cách là một cố vấn kịch bản - đã thuyết phục đạo diễn George Lucas trao cho Leia vai trò như cô ấy xứng đáng có trong Star Wars.

Với Leia, “công chúa” trở thành một khái niệm hoàn toàn khác. Nàng cầm súng và chiến đấu như mọi người. Nàng dẫn đầu lực lượng như cái cách Washington chỉ huy trận Trenton băng qua sông Delaware. Nàng là một thợ hàn lành nghề đã sửa chữa lại các tàu không gian của quân khởi nghĩa trong lúc nhàn rỗi. Trang phục kín đáo (vâng, trừ bộ bikini bằng vàng) đã nâng Carrie Fisher khỏi sự liên hệ với biểu tượng tình dục như nhiều nhân vật nữ khác.

Vì là nàng công chúa đầu tiên có nhiều ngoại lệ đến thế, bản thân nhân vật Leia không tránh khỏi những vết xước không hoàn hảo. Chính Fisher là người đầu tiên thừa nhận chúng: “Cách duy nhất họ biết để nhân vật tỏ ra mạnh mẽ là bắt cô ấy phải tức giận.” Trong Return of the Jedi, nàng phải tỏ ra nữ tính hơn, tình cảm hơn. Đừng quên rằng Star Wars là sản phẩm phục vụ cho fanboy, vì thế để khiến Leia trở nên “nữ tính” hơn thì chỉ có cách bắt nàng phải lột đồ.

Fisher tất nhiên không bao giờ quên được cảnh phim gây tranh cãi khét tiếng ấy, trong đó Jabba the Hutt đần độn đã xích nàng Leia lại và bắt nàng mặc bộ bikini bằng vàng. Bộ trang phục này đã gây ra một cơn sóng ngầm trong nền văn hóa đương thời, nổi tiếng đến mức nó được nhắc đi nhắc lại trong các phim điện ảnh và truyền hình sau này.

Với nhiều người, nó đã hủy hoại hình tượng nữ quyền mà Leia tạo ra trước đó. Fisher không hề giấu giếm sự ghét bỏ đối với bộ đồ thiếu vải này và từng cố gắng thay đổi cảnh quay đó. Trước khi The Force Awakens được khởi quay, Carrie Fisher cũng đã nhắn nhủ đến nữ diễn viên Daisy Ridley không được mắc sai lầm tương tự.

Fisher, mặt khác, không để cho một vài mảnh vải có thể đánh bại những cố gắng mà bà gây dựng trước đó. Leia, trong cảnh quay trở thành kinh điển, giết chết Jabba bằng chính sợi xích vốn dùng để quy phục nàng. Không ai đến cứu nàng, không ai có mặt ở đó để giúp đỡ, nàng giết kẻ thù bằng chính đôi tay của mình. Gương mặt Fisher lúc đó ngời lên hạnh phúc.

Bằng việc vào vai Leia theo luật chơi của riêng mình và cởi mở về những vấn đề gặp phải, Carrie Fisher đã định nghĩa lại hoàn toàn chân dung của một nàng công chúa, về những gì nàng nên làm và có thể làm được. Các studio bắt đầu nhận ra rằng hình tượng nữ chính không nhất thiết phải bị đóng khung trong một kiểu yếu đuối. Thế rồi chúng ta có Ellen Ripley trong Alien, Sarah Connor trong Terminator, Charlize Theron trong Mad Max. Ngay cả những nàng công chúa Disney cũng được thay đổi để trở nên mạnh mẽ với những ví dụ gần đây như Frozen hay Moana.

Leia chính thức trở thành một công chúa Disney sau khi gã khổng lồ này mua lại Lucasfilm và mời Fisher trở lại. Bà đồng ý, kèm với điều kiện lần này xuất hiện trên màn ảnh với cái tên Tướng Organa. Nếu không có Leia của Fisher, có lẽ sẽ chẳng bao giờ chúng ta có những Elsa, Xena hay Daenerys Targaryen. Rất nhiều công chúa giờ đây không cần đợi bạch mã hoàng tử tới cứu bởi họ không chỉ biết tự cứu lấy bản thân, đôi khi họ nhảy lên ngựa và đi cứu hoàng tử của đời mình.

Như Ngọc