Samuel L. Jackson - Người nghệ sĩ bận rộn

14/08/2017, 04:59

Samuel L. Jackson, 68 tuổi, là một trong những diễn viên bận rộn nhất trong… lịch sử điện ảnh. Trong sự nghiệp của mình, tính trung bình mỗi năm Samuel L. Jackson tham gia diễn xuất đến 6 phim, trải dài từ những phim tài liệu độc lập như ‘I Am Not Your Negro’ cho đến những bom tấn điện ảnh mới nhất của Marvel. Đối với Jackson, điện ảnh đến với ông một cách tự nhiên và dần dần hóa thành một cơn nghiện không thể nào dứt khỏi.
Cậu bé nói lắp đến từ Tennessee
 
 
Samuel L. Jackson sinh ngày 21/12/1948 tại thủ đô Washington nước Mỹ. Ông chỉ mới gặp cha ông 2 lần trong suốt 68 năm qua. Trước khi mừng sinh nhật 1 tuổi, mẹ ông đưa ông đến Chattanooga, Tennessee, nơi ông dành phần lớn quãng đời tuổi thơ của mình cùng ông bà ngoại và dì. Trong cái rủi cũng có cái may, vì nhờ thiếu đi tình yêu với đấng sinh thành ông có cơ hội phát triển tình yêu với phim ảnh và diễn xuất. Và mọi thứ xuất phát từ tật nói lắp, điều ít ai biết Jackson từng gặp phải khi còn bé.
 
Trong một buổi phỏng vấn cho phim Kingsman: The Secret Service cách đây 2 năm cho tờ The Guardian, khi được hỏi về vấn đề nói ngọng của Valentine (nhân vật do ông thủ vai), ông nhún vai trả lời:
 
“Tôi khiến [Valentine] nói ngọng vì người đời thưng hay xem thường những ai bị khuyết tật. Những tật dị dạng như khuyết tật ngôn ngữ chẳng hạn,” ông nói. “Tôi mắc tật nói lắp khi còn nhỏ. Người ta hay cười khi nghe tôi nói.”
 
 
Tật nói lắp có thể gây tác động lớn lên quá trình phát triển của trẻ về tính cách nói riêng lẫn cuộc sống nói chung - đối với Jackson nó xuất hiện như số phận, một thứ không thể tránh được. Lớn lên ở Tennessee nơi các gia đình người Mỹ da đen phải sống cách ly hoàn toàn với người da trắng, thiếu cha lẫn mẹ, Jackson cảm thấy bị cô lập. Ông miêu tả mình là một đứa trẻ nhút nhát và ham đọc sách. “Tôi được khuyến khích đọc sách ngay từ khi rất nhỏ,” ông nhớ lại. “Tôi đã bắt đầu đọc sách ngay từ khi mới chỉ 3 hoặc 4 tuổi.[…] Tôi sống trong khu đông trẻ con. Nhưng có những lúc tôi chỉ muốn dừng lại tất cả và đi đc sách. Bước vào cõi riêng trong tâm trí tôi. Tôi không muốn chạy nhảy và la hét nữa.”
 
Theo ông, đọc sách vừa là sở thích vừa đóng vai trò cho việc nâng cao học thức của bản thân ông. Tuy nhiên cũng chính vì tính tình nhút nhát và ham đọc sách của mình mà ông trở nên ít nói và từ đó mắc phải tật nói lắp lúc nào không hay. Để giúp cháu, dì ông, một giáo viên nghệ thuật tại Chattanooga, đã đưa ông đi trị liệu tâm lý về ngôn ngữ và ghi tên ông vào những vở kịch tổ chức tại trường mình đang giảng dạy. Từ đó ông cũng bắt đầu trở nên hứng thú với điện ảnh nhiều hơn, với phần lớn thời gian trong ngày ông dành một mình ở các rạp phim dành cho người da đen.
 
 “Bà ấy là lý do chính khiến tôi trở thành một diễn viên,” Jackson nói khi nhớ lại về khoảnh khắc thời thơ ấu với dì trong buổi phỏng vấn với tờ New York Times vào 2012. “[Tật nói lắp] xuất hiện khi tôi đọc sách nhiều hơn khi tôi nói chuyện,” ông nói. “Tôi không hiểu tại sao. Denzel [Washington] từng có tật nói lắp. James Earl Jones cũng vậy.”
 
Bình minh sự nghiệp
 
Ông bắt đầu có ý tưởng về diễn xuất như một ‘việc kiếm sống’ khi trở thành sinh viên tại trường đại học Morehouse thành phố Atlanta, nơi ông theo học ngành Sân Khấu Kịch. Năm 1972, ông có vai diễn đầu tay của mình trong tựa độc lập ‘Together for Days trước khi nhận bằng Cử nhân Nghệ thuật cùng năm đó.
 
 
Sau khi tốt nghiệp, Jackson, chàng thanh niên da đen đã bỏ phần lớn tuổi trẻ của mình tại Tennessee – nơi nạn phân biện chủng tộc còn hoành hành – ký hợp đồng với sân khấu kịch Black Image. Black Image chuyên tổ chức những chuyến lưu diễn toàn quốc, trình diễn những vở kịch đậm màu sắc chủng tộc cũng như chứa đựng sự phẫn nộ của người Mỹ gốc Phi lúc bấy giờ. Đối với Jackson, sàn sân khấu của những vở kịch ấy trở thành nơi ông giải tỏa những nỗi bức xúc đè nén tâm trí mình suốt quãng đời niên thiếu.
 
Năm 1976, Jackson chuyển đến sống ở New York hòng tìm kiếm bàn đạp mới cho sự nghiệp. Tại đây ông gia nhập sân khấu kịch Negro Ensemble và vào vai phụ trong nhiều vở diễn xuyên suốt những năm 80, như ‘The Mighty Gents’ của Richard Wesley và ‘Home’ viết bởi Samm-Art William. Tuy nhiên cũng phải đến 5 năm sau đó, vào 1981, sự nghiệp ông mới thật sự ớc sang ớng rẽ mới khi ông làm quen được hai cái tên sớm-sẽ-nổi-tiếng: Morgan Freeman, nay là bạn thân lâu năm với Jackson, người diễn viên dành được đề cử Oscar đầu tiên với vai phụ trong phim Street Smart 6 năm sau khi gặp Jackson; và đạo diễn Spike Lee (Do the Right Thing, Malcolm X, 25th Hour), lúc này vẫn còn đang là mt sinh viên ngành điện ảnh của Đại học New York với khát vọng làm phim. Từ đó Jackson đã trở thành thành viên trong nhiều dự án phim đầu tay của Spike Lee như School Daze, Do the Right ThingMo’ Better Blues.
 
 
10 năm sau khi gặp Spike Lee, Jackson có vai diễn được đánh giá cao đầu tiên trong sự nghiệp. Ông vào vai gã nghiện ma túy Gator trong phim Jungle Fever của Spike Lee. Cả phim lẫn diễn xuất của Jackson nhận được tán dương nồng nhiệt của khán giả tham dự LHP Cannes – ban giám khảo thậm chí còn tạo ra giải thưởng viễn viên phụ xuất sắc nhất chỉ để dành riêng cho Jackson. Đối với Jackson, người cũng đã vấp phải nạn nghiện ma túy và rượu chè suốt nhiều năm sau tốt nghiệp đại học, đây là bước ngoặc lớn trong sự nghiệp của mình. Vai diễn trong Jungle Fever không chỉ đem đến cho ông tiếng vang trong giới phê bình phim, trên hết còn là một vai diễn ‘rất cá nhân’ vì đó là một thứ bản thân ông đã từng trải qua. Từ 1990 đến nay đã gần 30 năm, và trong sut 30 năm đó ông chưa đụng vào một ly rượu nào.
 
“Tequila,” Jackson nói về ly rượu cuối cùng mình đã uống. “Tôi nhớ tôi đã say bí tỉ tại một tiệc độc thân.” Khi được hỏi liệu ông có nhớ ‘mùi’ ợu không, ông trả lời thẳng thắn:
 
“Không hề. Khi tỉnh táo, tôi tự hỏi bản thân rằng: ‘Liệu mình sẽ thú vị như trước hay không?’ Hóa ra tôi vẫn thú vị như trước.”
 
Pulp Fiction và cương vị siêu sao
 
Năm 46 tuổi, 1994, Jackson nhận được đề cử Oscar cho vai chính trong bộ phim kinh điển Pulp Fiction của đạo diễn Quentin Tarantino - vai diễn đã đẩy Jackson lên hàng siêu sao.
 
 
Jules Winnfield, nhân vật ông thủ vai trong phim, là người đại diện cho chuẩn mực đạo đức của Jackson cũng như những gì ông tin tưởng. Trong buổi phỏng vấn với tờ New York Times, ông nhận xét:
 
“Những vai diễn trước của tôi đều thuộc khuôn mẫu ‘Gã da đen’ lý tưởng thường hay chết vào trang 30. Mọi kịch bản mà tôi đọc, ‘Gã da đen’ đều chết vào trang 30. Sau [vai diễn] Jules, tôi hóa thành thằng ngầu nhất trên hành tinh. Tại sao? Tôi không biết tại sao. Tôi không phải Jules. Đó chỉ là một vai diễn.”
 
Kể từ lúc Pulp Fiction được công chiếu, Jackson đã trở thành một trong những diễn viên được săn đón nhất chốn La La Land đồng thời cũng là người bận rộn nhất ngành suốt gần 30 năm qua (vào năm 2011 ông vượt Frank Welker để trở thành diễn viên điện ảnh có thu nhập cao nhất mọi thời đại). Jackson là đại tá Nick Fury, giám đốc của S.H.I.E.L.D trong vũ trụ điện ảnh Marvel, sau khi ký hợp đồng tham gia 9 phim với giá trị tổng thể lên đến hàng tỉ đô; Ông có mặt trong mọi phim từ độc lập đến ‘bom tấn’, từ loạt phim Star Wars, Jurassic Park, đến những phim kinh phí thấp như Black Snake Moan hay những tựa ‘thất bại’ như The Long Kiss Good Night. Ông là nhân vật chính, nhân vật phụ, hay những kẻ chỉ xuất hiện trong chốc lát (A Time to Kill, Patriot Games hay Iron Man). Sự nghiệp diễn xuất của ông là một quá trình dài ngoẵng phủ đầy sự bất định và đa dạng – ông nhận được vô vàn lời khen ngợi cho nhiều phim hợp tác với đạo diễn Tarantino nhưng đồng thời lại bị chê bai kịch liệt cho diễn xuất trong những phim như Twisted’. Tuy vậy, có một thứ không hề thay đổi đó là: Samuel L. Jackson luôn chăm chỉ làm việc. Và ông làm việc như một con quái vật.
 
Theo những đồng nghiệp cũ của Jackson, ông là một ngưi được cho là rất khắt khe đặc biệt khi nói đến những chi tiết nhỏ nhặt. Không bao giờ trễ giờ tại trường quay, không bao giờ quên lời thoại, ông chỉ trích thậm tệ những ai thể hiện sự ời biếng hay thiếu hoàn hảo bất kể là đạo diễn hay diễn viên đồng nghiệp. Trong phim mới nhất The Hitman’s Bodyguard (tựa Việt ‘Vệ Sĩ Sát Thủ, được công chiếu tại Việt Nam ngày 18/8/2017), Jackson thậm chí còn… đóng góp chỉnh sửa một phần trong kịch bản liên quan đến Darius Kincaid, nhân vật ông thủ vai – khiến nhiều ngữ cảnh của Darius thiên về ‘ngôn ngữ của một người Mỹ da đen’ hơn là của một người Ireland da trắng như trong kịch bản gốc.
 
 
Với thâm niên lâu năm trong nghề, Jackson là một trong những diễn viên được nhiều người biết đến nhất trong điện ảnh Mỹ hiện đại – một siêu sao thật sự. Điều đó không đến với ai dễ dàng, bởi đằng sau câu chuyện về một Samuel L. Jackson chuyên thả bom chửi thề một cách phóng đãng trên màn ảnh rộng là một con người nghiêm túc, kỹ ỡng và luôn hăng say làm phim mọi lúc, mọi nơi, suốt nhiều thập kỉ qua.
 
“Nó vẫn là một thứ khiến tôi phát cuồng. Tôi vẫn đang làm những phim tôi yêu hồi còn nhỏ,” Jackson trả lời phỏng vấn tờ The Guardian vào tháng 1, năm 2015, vài phút trước khi đại diện truyền thông của ông bưc vào để báo hiệu rằng thời gian phỏng vấn đã hết.
 
Đăng Khoa
 
Nguồn: The Guardian, New York Times
 
Fun fact: Khi bạn là diễn viên có thu nhập cao nhất mọi thời đại, bạn có quyền được nghỉ quay phim giữa tuần để đi... đánh gôn! Thật vậy, Samuel L. Jackson thích đánh gôn đến nỗi ông luôn ký một phụ lục hợp đồng với nhà sản xuất phim, trong đó ghi rõ rằng ông được phép đi chơi gôn hai lần mỗi tuần trong lúc quá trình quay phim vẫn đang diễn ra.