Điện ảnh Hollywood 2017: sức mạnh của siêu anh hùng và bản lĩnh phụ nữ

29/12/2017, 10:41

Năm 2017 đem đến cho chúng ta những tác phẩm điện ảnh đặc sắc nhưng cũng để lộ nhiều góc khuất trong thế giới hào nhoáng của các ngôi sao.

Ngày 14/12, Disney hoàn tất thương vụ mua lại mảng phim ảnh của 20th Century Fox với số tiền 52,4 tỷ USD. Đây là sự kiện kinh tế có tác động làm thay đổi hiện trạng Hollywood. Big Six (6 hãng phim lớn) trở thành Big Five, Disney vươn lên trở thành hãng sản xuất và phát hành phim lớn nhất thế giới, chiếm gần 50% lợi nhuận trên thị trường. Điều đó có nghĩa, họ đang là kẻ nắm nhiều quyền lực nhất tại Hollywood.


Năm 2017 ghi nhận nhiều hiện tượng điện ảnh đáng nhớ.

Cơ cấu quyền lực ở Hollywood thay đổi và cơ chế vận hành của nó cũng đang đối diện với sự đổi thay. Scandal quấy rối tình dục của ông bầu Harvey Weinstein “vạch trần” góc tối tồn tại lâu dài tại Hollywood. Một nơi hào nhoáng, hô vang tính nhân văn nhưng lại chứa đựng sự bất bình đẳng giới và phân biệt chủng tộc nặng nề.

Hai sự kiện lớn trên khiến cho năm 2017 trở thành cột mốc quan trọng, tác động mạnh đến Hollywood từ tận gốc rễ. Nhưng chuyển biến tốt hay xấu, thì phải chờ ở tương lai. Còn bây giờ, hãy cùng điểm qua những điều mà Hollywood đã đem đến cũng như chưa làm được trong năm đầy biến cố này!

1. Phim siêu anh hùng áp đảo mọi mặt trận

Dòng phim siêu anh hùng đang bước vào thời kỳ hưng thịnh nhất của chính nó và lấn át luôn các thể loại phim bom tấn khác. Bảy phim siêu anh hùng trong một năm và không ai cảm thấy chán việc “móc ví” cho chúng.


Bốn phim siêu anh hùng có doanh thu trên 800 triệu USD.

Sáu trong số bảy phim siêu anh hùng năm nay đều thu về trung bình hơn 600 triệu USD toàn cầu. Có bốn phim đạt doanh thu trên 800 triệu USD (Wonder Woman – 821,9 triệu USD, Thor: Ragnarok – 841,8 triệu USD, Guardians of the Galaxy Vol.2 – 863,6 triệu USD và cao nhất là Spider-Man: Homecoming với 880,2 triệu USD).

Cho tới ngày 18/12, doanh thu phòng vé Bắc Mỹ năm 2017 đã đạt con số 10,271 tỷ USD. Bảy bộ phim siêu anh hùng đã đóng góp đến 2,067 tỷ USD, tức gần 20% doanh số. Không quá để nói rằng, năm 2017 là năm thuộc về các vị anh hùng đầy sức mạnh.

Thể loại phim siêu anh hùng vẫn duy trì công thức quen thuộc: một nhân vật có sức mạnh phi phàm đứng lên chiến đấu với kẻ xấu, bảo vệ người tốt và chính nghĩa. Năm 2017 đem đến cho chúng ta rất nhiều “bình mới rượu cũ” nhưng hương vị thì vô cùng phong phú. Phim siêu anh hùng không còn đi theo lối kể quen thuộc mà đã biết kết hợp cùng nhiều thể loại phim khác, tạo ra nhiều tác phẩm có nội dung đặc sắc.


“Wonder Woman” và “Logan” được đánh giá cao.

Đó là màn ra mắt quyến rũ của nữ siêu anh hùng đầu tiên có phim riêng trên màn ảnh rộng thành công - Wonder Woman, là sự trở về nhà mang không khí học đường của Spider-Man trẻ tuổi, là hành trình trưởng thành “cười té ghế” của thần Sấm Thor. Ngay cả Batman cũng có một câu chuyện ưu tư đầy sáng tạo trong The LEGO Batman Movie. Và đặc biệt nhất, là bộ phim tâm lý-hành trình gợi nhớ phong cách viễn Tây - Logan. Lời chia tay của thế hệ Dị nhân nổi tiếng, gắn bó với khán giả như Logan, Xavier khiến người hâm mộ tiếc thương trong sự hài lòng. Còn khán giả đại chúng lẫn nhà phê bình thì ngả mình thán phục. Phim siêu anh hùng giờ đây đang phá vỡ định kiến “giải trí” để hướng tới nhiều giá trị khác cao hơn.


“Justice League” là thất bại đáng báo động của Warner Bros./DC.

Tuy không phải là một thất bại quá nặng nề về phòng vé nhưng Justice League là phim siêu anh hùng duy nhất trong năm nay khiến nhiều khán giả cảm thấy thất vọng. Phản hồi xấu từ Justice League cũng là tín hiệu “báo động” dành cho Warner Bros./DC. Hiện tại, thị phần phim siêu anh hùng vẫn là cuộc so tài giữa hai gã khổng lồ Disney/Marvel và Warner Bros./DC. Nhưng với việc Disney mua Fox, sở hữu bản quyền thương hiệu X-Men lẫn Deadpool, thì sự cạnh tranh trong dòng phim này được dự đoán sẽ ngày càng phức tạp trong tương lai.

2. Phim kinh dị khai thác nỗi sợ từ tâm lý

Siêu anh hùng có thể đem lại doanh thu khổng lồ. Nhưng phim kinh dị mới thực sự là dòng phim “siêu lợi nhuận”. Get Out có kinh phí 5 triệu USD nhưng thu về 254 triệu USD. Trong khi đó, bom tấn kinh dị IT với phí sản xuất chỉ có 35 triệu nhưng vẫn ung dung đem về 696 triệu. Các phim như Annabelle: Creation, Split cũng chỉ có mức ngân sách khiêm tốn nhưng đều thu về con số lợi nhuận gấp hàng chục lần. Quả là làm giàu chẳng khó!


Phim kinh dị tiếp tục cho ra nhiều tác phẩm thành công.

Tiếp nối mạch thành công từ năm 2016, các phim kinh dị năm nay đều có chất lượng rất tốt với nhiều đề tài hù dọa mới mẻ. Đã qua rồi cái thời thống trị của dòng phim kinh dị giết chóc, máu me ngập ngụa và những tên sát nhân điên loạn. Các nhà làm phim giờ đây đang tập trung khai thác nỗi sợ từ chính tâm lý con người.


Với doanh thu khổng lồ gần 700 triệu USD dù kinh phí chỉ 35 triệu, “IT” là phim kinh dị ăn khách nhất mọi thời đại.

Get Out biến định kiến phân biệt chủng tộc thành nỗi ám ảnh rợn tóc gáy, Split là chuyện về những kẻ bị lạm dụng chọn cách “tiến hóa” đáng sợ. Hay IT lại khơi dậy nỗi sợ của tuổi ấu thơ. Phim kinh dị luôn là thể loại phim “biết kiếm tiền” và có thể “sống lâu” ở Hollywood. Bởi đơn giản, nó luôn nhanh nhạy trong việc thay đổi, sáng tạo để khiến khán giả không ngừng sợ hãi.

3. Năm “đông vui” của phim có yếu tố LGBT

Bỏ qua sự nhầm lẫn ồn ào trong lễ trao giải, khoảnh khắc Moonlight được gọi tên ở hạng mục Phim hay nhất tại Oscar 2017 thật sự là cột mốc lịch sử. Đó là vinh quang mà những ai quan tâm, đấu tranh cho quyền lợi của cộng đồng LGBT tại Hollywood lẫn khán giả chờ đợi từ rất lâu rồi. Đặc biệt là từ ngày Brokeback Mountain vụt mất ngôi vương tại Oscar 2006.


“Moonlight” giành chiến thắng bước ngoặt trong sự cố trao nhầm đã đi vào lịch sử Oscar.

Tiếp thêm động lực từ Moonlight, năm 2017 cũng chứng kiến sự ra mắt của rất nhiều bộ phim có yếu tố LGBT xuất sắc. Các tác phẩm có sự đa dạng về đề tài, len lỏi trong nhiều khía cạnh cuộc sống như Battle of the Sexes, Atomic Blonde. Có những phim theo nhân vật đi tìm giới tính thật của bản thân và sự kỳ thị mà họ phải chịu đựng trong God's Own Country, Beach Rats hay Thelma. Còn A Fantastic Woman là một bộ phim đẹp, xúc động và thực tế về những người chuyển giới (vai chính trong phim do một nữ diễn viên chuyển giới đóng). 120 Beats per Minute đem đến câu chuyện về một chàng trai đồng tính trong giai đoạn đầu những năm 1990, gắn liền với hoạt động tuyên truyền về HIV/AIDS tại Paris.


2017 là một năm thành công của dòng phim LGBT.

Nổi bật và tạo tiếng vang lớn nhất trong năm, là mối tình lãng mạn của hai chàng trai trong Call Me by Your Name. Bên cạnh tình yêu, tác phẩm của đạo diễn  Luca Guadagnino còn là hành trình trưởng thành của một chàng thiếu niên 17 tuổi nhạy cảm, tinh tế. Khiến khán giả bật khóc khi chiếu mở màn tại Liên hoan phim Sundance, được giới phê bình trao tặng những lời khen nức nở, liệu Call Me by Your Name sẽ tiếp nối Moonlight để trở thành chủ nhân của Oscar 2018 hay không?


Call Me by Your Name” liệu có lên ngôi tại Oscar 2018 sắp tới?

Phim ảnh lấy cảm hứng từ cuộc sống và rồi chính nó lại tác động ngược đến cuộc sống. Mà ở đây, là tiếng nói đúng đắn của điện ảnh tác động đến nhận thức của khán giả về cộng đồng LGBT. Các tác phẩm LGBT của năm 2017 đem đến cho khán giả rất nhiều câu chuyện về cuộc đời của các nhân vật đồng tính nam, đồng tính nữ, người chuyển giới… để thêm khẳng định, họ chỉ là người bình thường, như bao người dị tính khác.

4. Phụ nữ ở Hollywood: ánh sáng và bóng tối

Năm 2017 là một năm đáng nhớ dành cho những người phụ nữ. Wonder Woman trở thành bộ phim siêu anh hùng đầu tiên trên màn ảnh rộng có nhân vật chính là nữ và mang về doanh thu ấn tượng 821,9 triệu USD. Wonder Woman là một bom tấn về quá trình nhận thức thế giới của công chúa Diana còn Lady Bird, một phim có kinh phí khiêm tốn hơn rất nhiều, lại nói về hành trình trưởng thành của một cô gái bình dân. Lady Bird lập kỷ lục Phim nhận được đánh giá tốt nhất trên trang tổng hợp ý kiến nhà phê bình Rotten Tomatoes. Đây cũng là một trong những phim hay nhất trong năm 2017.


Phụ nữ vùng lên bằng nhiều thành tích đáng nể.

Trên màn ảnh nhỏ, hai bộ phim The Handmaid’s Tale (Hulu) và Big Little Lies (HBO) càn quét các giải thưởng Phim truyền hình hay nhất năm, tạo tiếng vang lớn trong công chúng. Điểm đặc biệt là cả hai phim đều có dàn nhân vật chính là nữ.

Phía sau máy quay, Patty Jenkins trở thành nữ đạo diễn đầu tiên “cầm trịch” một bom tấn trị giá 150 triệu USD với Wonder Woman. Greta Gerwig, một diễn viên của dòng phim độc lập, khẳng định tài năng ở mảng biên kịch và đạo diễn. Sofia Coppola trở thành nữ đạo diễn thứ hai được trao giải Đạo diễn xuất sắc tại LHP Cannes 2017. Những thành tích trên là minh chứng cho việc khẳng định tài năng của phụ nữ không thua kém gì đàn ông. Vấn đề là Hollywood cần phải trao cho họ nhiều cơ hội hơn trong tương lai.


Scandal của Harvey Weinstein khiến Hollywood chao đảo.

Nhưng mặt tích cực chưa nhiều, thì Hollywood đã bị vạch trần chuyện “cư xử tệ” với phụ nữ một cách công khai. Scandal quấy rối tình dục của “ông bầu” danh tiếng Harvey Weinstein cùng nhiều sếp lớn ở các đài truyền hình, thậm chí là ngôi sao nổi tiếng như Dustin Hoffman phản ánh tình trạng bất bình đẳng giới nặng nề ở Hollywood. Ở đó, phụ nữ chỉ là công cụ mua vui cho những gã đàn ông da trắng quyền lực. Đáng buồn là điều này đã diễn ra lâu tới mức nó đã trở thành một thứ “văn hóa” được nhiều người, cả trong lẫn ngoài giới, đồng thuận.

Phong trào #Metoo lan tỏa mạnh trên các mạng xã hội, giúp nhiều nạn nhân có dũng khí lên tiếng. Chúng ta không biết chắc tương lai sẽ ra sao. Nhưng Hollywood chắc chắn sẽ phải thay đổi, bởi phụ nữ đã không còn chấp nhận việc lặng im.

5. Nghệ sĩ da màu lên tiếng

Moonlight, một bộ phim có kinh phí 1,5 triệu USD đoạt giải Phim hay nhất tại Oscar đầu năm 2017. Tiếp đó, Get Out – một phim kinh dị với số vốn 5 triệu USD nhưng thu về 254 triệu USD và được xem là một trong những phim ấn tượng nhất của năm. Hai bộ phim hay đem đến những góc nhìn thú vị về văn hóa của người da màu. Yếu tố phân biệt chủng tộc được đan cài, phản ánh một cách tinh tế trong Moonlight hay thâm thúy và sâu cay trong Get Out.


​Các phim phản ánh đời sống văn hoá và những trăn trở của người da màu ngày càng tạo ra sức ảnh hưởng lớn.

Mudbound, một phim trị giá 10 triệu USD của Netflix và do nữ đạo diễn Dee Rees thực hiện lại đem đến câu chuyện về nạn phân biệt chủng tộc qua góc nhìn nhẹ nhàng, tĩnh lặng. Phim gặt hái thành công lớn tại LHP Sundance và nhận được đề cử SAG cho dàn diễn viên xuất sắc. Girls Trip – phim hài về 4 phụ nữ da màu thu về 138 triệu USD và “ăn đứt” bộ phim cùng đề tài - Rough Night của dàn sao da trắng về chất lượng.

Phân biệt chủng tộc đã là một vết đen gắn với lịch sử của Mỹ. Bên cạnh yếu tố đó, các nhà làm phim người Mỹ gốc Phi trẻ, tài năng đang hướng đến việc giới thiệu nhiều hơn các giá trị văn hóa, tinh thần của cộng đồng tới khán giả đại chúng.

6. Năm nhạt nhòa của phim hoạt hình

Despicable Me 3 thu về 1,033 tỷ USD còn The Boss Baby hiên ngang bỏ túi gần 500 triệu USD. Nhưng so với năm 2016 vừa “có chất” lại vừa “có lượng”, thì năm nay là một năm buồn với những ai yêu mến dòng phim hoạt hình. Chất lượng nội dung của các phim hoạt hình lớn ra mắt trong năm nay không thật sự tốt. Despicable Me 3, The Boss Baby đúng nghĩa là phim dành cho trẻ em, Cars 3 The Emoji Movie khiến khán giả nửa thấy dở, nửa thấy hay. Captain Underpants: The First Epic Movie hay The LEGO Batman Movie là những phim tốt nhưng không thu hút được nhiều sự quan tâm của công chúng.


Một năm “thất bát” cho khán giả yêu thích phim hoạt hình.

Ở dòng phim độc lập, so với tiếng vang mà The Red Turtle, My Life as a Zucchini tạo ra trong năm ngoái thì The Breadwinner lại khá im lìm. Loving Vincent đem đến sự choáng ngợp về thị giác với cách thể hiện mới hơn là ghi điểm ở mặt nội dung. Năm trước, chúng ta nghẹt thở với cuộc đua gay cấn giữa Kubo, ZootopiaMoana, thì năm nay xem ra Coco sẽ “một mình một ngựa” càn quét các giải thưởng.


"Coco” chiếm thế thượng phong tại hạng mục hoạt hình trong mùa giải thưởng năm nay.

7. Doanh thu phòng vé: Khán giả khôn ngoan hay gout thưởng thức kém đi?

Hiện tại, doanh thu phòng vé năm 2017 đang là 10,3 tỷ USD (năm 2016: 11,3 tỷ USD, năm 2015: 11,1 tỷ USD). Mọi hy vọng để Hollywood lập kỷ lục 3 năm liên tiếp cán mốc 11 tỷ USD đang dồn lên vai Star Wars: The Last Jedi. Tuy nhiên, doanh thu phòng vé 2017 được xem là có sự suy giảm so với năm trước 3,2% (theo Box Office Mojo, tính đến 18/12/2017).

Mười phim top đầu doanh thu 2016 là 9,316 tỷ. Còn 10 phim đứng top đầu doanh thu 2017 hiện là 9,298 tỷ. Giá vé tăng, số lượng rạp chiếu nhiều hơn là lí do giúp lợi nhuận vẫn ở mức cao. Ngoài ra, thị trường phim quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc, thật sự là cứu cánh cho nhiều “thảm họa” Hollywood (xXx: The Return of Xander Cage, The Great Wall, Resident Evil: The Final Chapter là những phim mà thị trường Trung Quốc đóng góp tới một nửa doanh thu).


Nhiều phim điện ảnh có chất lượng kém bị đào thải.

Một điểm nổi bật của thị trường điện ảnh 2017 đó là sự tụt giảm doanh thu trong mùa phim hè (17%) và dịp nghỉ lễ Tạ ơn (45,1%). Nguyên nhân là vì các hãng phim đã thay đổi chiến lược, chuyển việc ra mắt sớm hơn vào tháng 3 hay tháng 4. Phim bom tấn không còn tuân theo mùa mà sắp “nở rộ” quanh năm. 

Khán giả cũng trở nên khó tính hơn trong việc lựa chọn phim. Những bom tấn có kỹ xảo bắt mắt nhưng sở hữu nội dung yếu như Transformers 5, The Mummy, King Arthur, Valerian and the City of a Thousand Planets, Power Rangers, Geostorm… chịu cảnh từ lỗ ít đến lỗ nặng.

Nhưng ngay cả những phim kinh phí lớn có sự chỉn chu trong nội dung, diễn xuất và quay phim vẫn gặp thất bại. Trường hợp của Life, đặc biệt là Blade Runner 2049 và War for Planet of the Apes làm cho nhiều người băn khoăn tự hỏi: Phải chăng điện ảnh thực thụ không còn chỗ đứng trên màn ảnh rộng? Riêng Dunkirk là sự cá biệt khi cái tên Christopher Nolan là một “bảo chứng” phòng vé tuyệt vời.


Cùng là những siêu phẩm điện ảnh của năm, trong khi “Dunkirk” thành công vang dội, thì “Blade Runner 2049” và “War for the Planet of the Apes” bị khán giả hắt hủi.

Tạm kết:

Bỏ qua những nỗi buồn dành cho phim nghệ thuật kinh phí lớn, năm nay là năm hết sức tốt đẹp với những phim nghệ thuật kinh phí thấp. Lady Bird, Get Out, The Shape of Water, Call Me by Your Name… khiến cho cuộc đua giải thưởng cuối năm thêm phần hấp dẫn. Năm ngoái chúng ta có tam mã La La Land, Moonlight Manchester by the Sea. Năm nay, số ứng cử viên nhiều hơn và ai cũng tỏ ra “nặng ký”. Trong một năm Hollywood bị bao phủ bởi bóng đen của Harvey Wenstein và scandal quấy rối tình dục, thì những bộ phim chất lượng, những màn diễn xuất đỉnh cao sẽ là “cứu cánh” hữu ích giúp khán giả tạm quên đi hiện thực đen tối.

Nguyễn Vân